Door Mark Kotterink, directeur Nederlands Kleur Instituut (SNKI) · Gepubliceerd 12 maart 2026 · Bijgewerkt 21 oktober 2026
Zo werkt het NCS-systeem
Het Natural Colour System is gebaseerd op hoe het menselijk oog kleuren waarneemt. In tegenstelling tot technische kleurensystemen zoals RGB of CMYK, beschrijft NCS kleuren zoals wij ze zien.
NCS beschrijft kleuren zoals het oog ze ziet, met zes elementaire kleuren. De kleurencirkel bepaalt de kleurtoon, de kleurendriehoek de nuance: zwartheid en kleurigheid.
De basis: zes elementaire kleuren
Het NCS-systeem gaat uit van zes kleuren die iedereen direct herkent zonder dat ze een mengsel lijken te zijn van andere kleuren:
De NCS-kleurruimte
Alle kleuren worden beschreven aan de hand van drie dimensies:
- 1Nuance (zwartheid en kleurigheid samen)De eerste vier cijfers van de code: zwartheid en kleurigheid samen. Ze bepalen hoe licht, donker en kleurig de kleur is.
- 2KleurigheidDe kleursterkte of intensiteit van de kleur. Hoe hoger dit getal, hoe helderder de kleur.
- 3KleurtoonDe kleursoort, uitgedrukt als een combinatie van twee van de vier chromatische basiskleuren (Y, R, B, G).
De kleurencirkel
In NCS worden de vier chromatische basiskleuren verdeeld over een cirkel van 360°: Y (Geel) op 0°, R (Rood) op 90°, B (Blauw) op 180° en G (Groen) op 270°. Tussenliggende kleuren zijn mengsels, zoals Y90R (bijna rood, met een zweem geel) of B50G (precies tussen blauw en groen).
Voorbeeld: S 2050-Y90R
NCS geeft deze kleur uit als standaardstaal; zonder S is het een NCS-notatie, maar geen standaardkleur
20% zwartheid, relatief lichte kleur
50% kleurigheid, heldere kleur
10% geel, 90% rood = geelachtig rood
Waarom professionals NCS kiezen
Veelgestelde vragen
Hoe werkt het NCS-systeem?
NCS beschrijft kleuren zoals het menselijk oog ze waarneemt, aan de hand van zes elementaire kleuren: wit, zwart, geel, rood, blauw en groen. Elke kleur krijgt een plaats in een driedimensionaal model met een kleurtoon op de kleurencirkel en een nuance (zwartheid en kleurigheid) in de kleurendriehoek.
Wat is de NCS-kleurencirkel?
De kleurencirkel verdeelt de vier chromatische basiskleuren over 360 graden: geel (Y) op 0°, rood (R) op 90°, blauw (B) op 180° en groen (G) op 270°. Daartussen liggen in stappen van 10% de mengkleuren, zoals Y90R of B50G. De cirkel is perceptueel: hij is gebaseerd op hoe mensen kleuren ordenen, niet op pigmenten of golflengtes.
Wat is de NCS-kleurendriehoek?
De driehoek toont alle nuances van één kleurtoon. De hoekpunten zijn wit (W), zwart (S) en de maximaal chromatische kleur (C). Elke positie in de driehoek is een verhouding van witheid, zwartheid en kleurigheid die samen 100 vormen. Zo kiest u binnen een kleurtoon een lichtere, donkere, gedempte of heldere variant.
Wat zijn zwartheid, kleurigheid en witheid?
Zwartheid is de visuele gelijkenis met zwart, kleurigheid de gelijkenis met de zuivere kleurtoon en witheid de gelijkenis met wit. Ze zijn uitgedrukt in procenten en tellen samen altijd op tot 100. In de code staan alleen zwartheid en kleurigheid; de witheid volgt daaruit.
Waarom kiezen professionals voor NCS?
Omdat een NCS-code materiaalonafhankelijk is: dezelfde code geldt voor verf, stof, kunststof, keramiek en digitaal. Het systeem is internationaal erkend, wetenschappelijk onderbouwd en spreekt de taal van de waarnemer in plaats van die van de printer of het scherm. Dat maakt kleurafspraken tussen ontwerper, leverancier en uitvoerder eenduidig.
Wat is het verschil tussen NCS en RGB of CMYK?
RGB en CMYK beschrijven hoe een kleur technisch wordt gemaakt met licht of inkt; de waarden zeggen weinig over hoe de kleur oogt en verschillen per apparaat. NCS beschrijft uitsluitend het visuele resultaat. Daarom kunt u met NCS kleuren vastleggen die over materialen en media heen gelijk blijven.
Mark Kotterink, directeur SNKI. Kleurexpert, docent en onderzoeker met 35 jaar ervaring in kleurtechniek en kleurtoepassing.